Adiustacja i kalibracja to dwa pojęcia, które w laboratoriach są często mylone, mimo że oznaczają różne procesy związane z pracą aparatury pomiarowej.
Adiustacja to regulacja lub nastawienie urządzenia pomiarowego w taki sposób, aby jego wskazania były zgodne z wartością odniesienia. W praktyce oznacza to fizyczną lub programową korektę parametrów pracy urządzenia, tak aby eliminować błędy pomiarowe.
Adiustacja jest jednym z elementów wykonywanych podczas:
- przeglądów okresowych aparatury laboratoryjnej,
- konserwacji sprzętu laboratoryjnego,
- prac serwisowych i diagnostycznych.
Czym jest kalibracja (wzorcowanie)?
Kalibracja, czyli wzorcowanie, polega na sprawdzeniu wskazań urządzenia poprzez porównanie ich z wartościami wzorcowymi. W przeciwieństwie do adiustacji, kalibracja nie zmienia ustawień urządzenia – jedynie określa odchyłkę pomiarową. Kalibracja jest szczególnie istotna w laboratoriach pracujących w systemach jakości i akredytacji, gdzie wymagane są udokumentowane wyniki.
W wielu przypadkach kalibracja wykonywana jest razem z:
- wzorcowaniem i kalibracją urządzeń laboratoryjnych,
- przeglądami technicznymi aparatury analitycznej.
Najprostsza różnica
- adiustacja = ustawienie urządzenia, aby wskazywało poprawnie
- kalibracja (wzorcowanie) = sprawdzenie, czy wskazuje poprawnie
Najczęściej proces wygląda tak:
- wykonuje się kalibrację,
- jeśli są odchyłki – wykonuje się adiustację,
- następnie ponownie sprawdza się wynik.
Gdzie ma to znaczenie?
Różnica między adiustacją a kalibracją jest kluczowa w pracy z aparaturą taką jak:
- spektrometry AAS,
- ICP-OES i ICP-MS,
- spektrofotometry UV-VIS,
- spektrometry FT-IR,
- analizatory TOC.
W takich systemach nawet niewielkie odchylenia mogą wpływać na wyniki analiz i zgodność z normami jakości.
Dlatego procesy te są częścią szerszego zakresu usług serwisowych, obejmujących:
Podsumowanie
Adiustacja i kalibracja to dwa różne, ale uzupełniające się procesy.
Kalibracja pozwala określić odchyłkę pomiarową urządzenia, natomiast adiustacja umożliwia jej korektę.
Regularne wykonywanie obu procesów zapewnia stabilność pracy aparatury laboratoryjnej, wiarygodność wyników oraz zgodność z wymaganiami systemów jakości.